Un ano máis, dende a Facultade de Belas Artes de Pontevedra conmemoramos o día 8 de marzo con: “8 Mulleres para o 8M”. Este proxecto, que comezou no 2021, continúa a crecer co obxectivo de mapear as diversas propostas que as mulleres artistas achegan á nosa comunidade.
Nesta edición, tanto docentes da facultade como exalumnado e profesoras convidadas aportan as súas recomendacións connosco. Queremos construír unha narrativa colectiva que celebre a diversidade e a creatividade das mulleres artistas.
Cada obra recomendada é unha exploración tanto persoal como universal, desafiando estereotipos e expandindo a nosa apreciación da arte. Desde temas políticos e relixiosos ata cuestións de xénero e influencias culturais, a arte posúe a capacidade de presentar realidades moitas veces ignoradas ou silenciadas: abre as portas a pequenos descubrimentos e pode tornar extraordinario o que ata entón considerabamos trivial.
A artista e doutoranda na facultade Andrea Davila Rubio colabora nesta nova edición de “8 mulleres para o 8M” para falarnos de Rebecca Horn:
Rebecca Horn (1944-2024) foi unha artista alemá recoñecida polas súas performances, nas que fusionaba corpo, movemento e espazo a través de esculturas corporais que desafiaban tabús sociais e nocións tradicionais de xénero, ao tempo que exploraban unha dimensión onírica e sensorial.
En concreto, Andrea Davila interésase pola proposta Cockatoo Mask, sobre a que explica:
“Na performance filmada Cockatoo Mask (1973) e recollida na serie Performances II (1971-1973), unha muller leva unha máscara de plumas brancas que lle oculta o rostro, mentres outra a abre e introduce nela a súa cara, creando un espazo de intimidade compartida. Rebecca Horn describía este xesto como un illamento do exterior que reforzaba a conexión entre ambas. Inspirada na tradición surrealista, a máscara evoca o desexo erótico, desafía tabús sociais e subverte as nocións de xénero, mantendo unha sutil tensión entre tenrura e agresión”.
Seguiremos actualizando este arquivo nos vindeiros meses. Tamén podes seguir as nosas redes sociais para estar ao día das actualizacións!
Comisariada por Sara Donoso, reunirá as creacións de catro egresadas e egresados
A Sala Universitaria Profesor Manuel Moldes inaugura o vindeiro xoves 13 de marzo Bar-Cafetería. Grazas pola súa visita, unha exposición que reúne as obras de Alberto Ardid, Tayone e o colectivo Rapapawn, integrado por Cynthia Alfonso e Óscar Raña, todos eles antigas e antigos estudantes de Belas Artes. Coa tamén egresada da facultade Sara Donoso como comisaria, esta exposición busca ir máis aló, explica, da “mostra artística convencional para converterse nun acto de reflexión sobre a importancia de reabrir” a cafetaría do centro “como punto social e de intercambio de ideas para a facultade”.
Despois de que as diferentes convocatorias para a adxudicación deste servizo quedasen desertas, o espazo que ocupaba a antiga cafetaría foi acondicionado no curso 2022/2023 para converterse na sala O Abrigo, que desde entón vén acollendo un programa de exposicións, protagonizado principalmente polas creacións do alumnado, así como outra serie de actividades do estudantado do centro.
Dous investigadores predoutorais da Facultade de Belas Artes, Carlos Fer e Andrea Davila, son os gañadores do Certame de Residencias Artísticas Novos Valores do Museo de Pontevedra, o que permitiralles desenvolver os seus proxectos artísticos nas estadías que levarán a cabo na Fundación Nicole & Walter Leblanc de Bruxelas e no Centro de Residencias Artísticas Matadero de Madrid. Investigadora do grupo Prace, Davila centrará o seu proxecto na interrelación do corpo humano coa contorna, mentres que Carlos Fer, integrante do grupo dx5, buscar afondar na idea da “antipintura”. As obras xurdidas destas residencias exhibiranse este verán no marco da programación da 32ª edición da Bienal de Pontevedra.
O vicepresidente da Deputación de Pontevedra, Rafael Domínguez, e a directora do Museo, Ángeles Tilve, presentaron este venres o resultado desta convocatoria, resultado da “nova orientación” do certame Novos Valores, que pasa de premiar unha obra a outorgar a oportunidade aos dous artistas que “presentaron o mellor proxecto” de participar nunhas residencias que suporán “unha experiencia vital e artística fundamental”, á vez que sitúanos “na vangarda europea da arte”, salientou Domínguez. O acto contou coa participación por videoconferencia de Luisa Espino, responsable de Matadero, un espazo “dedicado exclusivamente a residencias artísticas” de múltiples disciplinas dependente do Ayuntamiento de Madrid, e de María Inés Rodríguez, directora da Fundación Nicole & Walter Leblanc, que leva a cabo un programa de residencias para que novas e novos artistas acheguen outras miradas ao legado de Walter Leblanc a partir do seu traballo cos arquivos deste artista cinético e conceptual.
Presidenta da asociación de mulleres artistas Blanco, negro y magenta, Concha Mayordomo puxo en marcha no ano 2011 o espazo web Mujeres en el arte, que reúne a día de hoxe máis de 1100 pequenas biografías de artistas de diferentes épocas. Boa parte delas acompañadas de retratos como os 59 que desde este xoves poden verse na sala O Abrigo da Facultade de Belas Artes, nunha exposición que a súa comisaria, a catedrática Yolanda Herranz, presenta como “un interesante encontro interxeracional no que se relacionan artistas mulleres de distintas épocas e contextos, que se irmandan transmitindo ideas e experiencias”.
Retratos de mulleres artistas. Unha serie significativa sostida no tempo poderá visitarse neste espazo ata o 21 de marzo neste espazo expositivo de Belas Artes, xestionado polo colectivo artístico Lupercais. A mostra forma parte á súa vez da programación da vixésimo primeira edición de Ellas Crean, un festival multidisciplinar que desenvolve a súa programación en múltiples puntos de España. A mostra foi inaugurada este xoves por Mayordomo, Herranz e o vicedecano de Cultura, Ignacio Pérez-Jofre, e viuse precedida pola conferencia impartida este mércores na facultade por esta artista e comisaria, que tiña tamén por obxecto reivindicar as numerosas artistas “invisibilizadas” ao longo da historia.
Preto de 40 integrantes dos equipos decanais de 13 das 16 facultades de Belas Artes de España reúnense nas xornadas de xoves e venres en Pontevedra para debater sobre o futuro desta titulación e as principais demandas destes estudos. Fano na Conferencia de Decanos e Decanas de Belas Artes de España, que por segunda vez desenvolve a súa xuntanza plenaria na Universidade de Vigo. Ao longo destas dúas xornadas, as e os responsables das diferentes facultades abordarán cuestións como os efectos nesta titulación da Lei de Ensinanzas Artísticas ou a necesidade de definir criterios para o recoñecemento da produción artística nas acreditacións do persoal investigador. Ás reunións de traballo veranse complementadas á súa vez por unha serie de visitas a diferentes institucións culturais, como o Museo de Pontevedra, o Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC) ou a Cidade da Cultura.
O decano da Facultade de Belas Artes anfitrioa desta reunión, Xosé Manuel Buxán, abría na mañá deste xoves a primeira reunión de traballo subliñando a “honra” que supón tanto para este centro como para a Universidade de Vigo exercer como sede desta conferencia. Nese senso, destacou o interesante desta iniciativa tanto para potenciar “a nosa conexión co resto de facultades” de España como para que as e os seus responsables coñezan á súa vez “a historia e o contexto” deste centro. Ao mesmo tempo, outro dos obxectivos desta conferencia, sinalou Buxán, é que os diferentes equipos decanais poidan obter unha “visión panorámica”, tanto do “contexto social e cultural no que se enmarca a facultade” como dalgunhas das principais institucións vinculadas á arte de Galicia.
O MoMa e o museo Gugghenheim de Nova York, a Bienal de Arquitectura de Venecia, a Galería Estatal de Suttgart, o Palais de Tokyo de París, o Museo Nacional de Arte de Osaka ou a Fundación Joan Miró de Barcelona son algúns dos numerosos espazos museísticos que, ao longo das últimas tres décadas, exhibiron as creacións de Karin Sander (Bensberg, Alemaña, 1957). Formada na Academia de Belas Artes de Stuttgart e no Withney Museum of American Art de Nova York, esta artista alemá reflexionou este xoves sobre “os procesos artísticos e o desenvolvemento das ideas” que rematan dando lugar a unha obra na Sala Universitaria Profesor Manuel Moldes. Fíxoo nun coloquio co alumnado e profesorado da Facultade de Belas Artes que servía á súa vez para clausurar a exposición Kitchen Pieces, na que Sander propuña unha reflexión sobre a idea da representación na arte a través dun conxunto de 25 froitas e verduras que, en lugar de amosarse representadas en pezas pictóricas ou escultóricas, exhibíanse directamente, penduradas das paredes da sala.
A vicerreitora do campus, Eva María Lantarón, e o vicedecano de Cultura e coordinador da Sala Manuel Moldes, Ignacio Pérez-Jofre, acompañaron a Sander nun coloquio que permitiu tamén afondar na transformación da propia exposición, xa que, desde a súa inauguración en decembro, as pezas foron secando ou podrecendo. “É moi bonito pensar que o tempo é un gran escultor”, apuntou nese senso Pérez-Jofre, que destacou a importancia para a Sala Manuel Moldes de ter contado cun “traballo deste nivel”, definido ademais por esa “característica tan especial de ser unha obra cambiante”. Nesa mesma liña, Lantarón destacou a “relevancia” de poder contar coa presenza de Sander como “colofón a estes meses de exposición”.
Tomando o seu título da serie de Goya, a nova exposición impulsada ao abeiro da colaboración entre Belas Artes e o Museo de Pontevedra ten no potencial expresivo da cor negra e da escuridade o seu fío condutor. Na mostra Pinturas negras, trece artistas formados na facultade ou que exercen como docentes neste centro presentan un conxunto de obras de diferentes xéneros e con “significados moi diversos”, mais conectadas todas elas por “un vínculo formal e visual”, como é “a presenza do negro, da escuridade”, destaca o vicedecano de Cultura da facultade, Ignacio Pérez-Jofre, comisario desta exposición xunto á xestora cultural e investigadora predoutoral Sandra MG.
Pinturas negras inaugurase este venres 19 ás 19.00 horas no Edificio Castelao do Museo, onde poderá visitarse ata 6 de abril, e este mércores foi presentada por Pérez-Jofre e o vicepresidente da Deputación de Pontevedra, Rafa Domínguez. Como sinalou o comisario, esta mostra “enmárcase nunha serie de proxectos que vimos realizando en colaboración co Museo” e que permitiron levar a este espazo as obras dunha serie de “artistas vinculados á facultade”, ben como antigos alumnos e alumnas, ben como docentes. Desta volta, Pérez-Jofre e a tamén comisaria Sandra Muñiz buscaron que a exposición tivese unha idea central, que rematou sendo a presenza da cor negra na obra destes trece artistas, “Pensamos que había unha conexión cunha certa tradición da pintura española e galega dun certo tenebrismo, dun uso dramático e expresivo da escuridade”, sinalou Pérez-Jofre. Nese senso, a través do título de Pinturas negras, buscaron pór o foco en que “a arte contemporánea, a pesar de ter a súa propia linguaxe, tamén procede dunha longa historia coa que estamos conectados”, como sería neste caso o xeito en que pintores como Goya plasmaron plasticamente esas ideas do escuro ou o tenebroso.
O uso de elementos atopados nas rúas da cidade constitúe unha das liñas centrais do traballo artístico do profesor da Facultade de Belas Artes Ignacio Pérez-Jofre, que na tarde deste xoves presenta no local da asociación Kentada Tarima flotante, unha instalación que define como unha “colaxe” conformada por un conxunto de táboas atopadas na rúa, pero que o artista presenta no chan, colocada sobre “unha estrutura de palés” que remiten a esa idea dunha tarima flotante e que obrigan ao público a situarse sobre a propia obra. De feito, é necesario camiñar sobre esta instalación para poder contemplar ás pezas que completan este proxecto expositivo, definidas tamén polo uso de materiais atopados.
“Interesábame moito a idea dunha instalación habitada polo espectador”, recoñece Pérez-Jofre, que construíu con “unha especie de colaxe que ocupa case todo o espazo e sobre o que se pode camiñar”. De feito, foi o propio traballo na construción dunha obra tomando como punto de partida unha serie de táboas e fragmentos de madeiras “de diferentes grosores, que van encaixando, aínda que non perfectamente”, o que levouno á idea dunha tarima flotante, que contrapón a “sensación de comodidade ou de benestar” que se asociaría a un fogar co “precario” dos materiais empregados. Deste xeito, a peza que o profesor do Departamento de Pintura presenta este xoves ás 19.00 horas no local de Kentada rematou por converterse “nunha obra á que téste que subir”, o que leva a unha “percepción completamente diferente”, marcada “polas resonancias” que se van xerando ao pisar ás diferentes táboas.
Promovido polo Departamento de Pintura, a Facultade de Belas Artes acolleu nas xornadas de luns e martes un taller que buscaba promover unha reflexión sobre como o racismo e o colonialismo poden facerse patentes tamén a través da arte e a achegar as e os participantes unha serie de cuestións a evitar e procurar como artistas. Impartido polo artista mexicano Augusto Metztli, este obradoiro deu como resultado unha exposición de “ilustración antirracista e anticolonial” que presenta na sala O Abrigo tanto os resultados dos exercicios propostos como información das diferentes cuestións tratadas neste seminario.
Dirixido tanto ao alumnado da facultade como a tituladas e titulados, este taller buscaba, en primeiro termo, servir como un espazo de debate e de reflexión para “cuestionarnos o noso racismo, clasismo, machismo e colonialismo”, como sinala Metztli. Con ese obxectivo, o taller abrangueu tanto a análise dunha serie de “exemplos de racismos e colonialismos nas artes gráficas e na historia da arte recente”, como unha serie de exercicios, dirixidos a mirar “en primeira persoa as nosas maneiras de representar a realidade”, co obxectivo de que permitisen detectar e confrontar “o racismo, o machismo e o colonialismo que se enreda nos nosos debuxos, ilustracións e pinturas”, destaca este ilustrador mexicano residente en Galicia.